Przydatne pojęcia

Apelacja (łac. appellatio - odwołanie się)
To środek odwoławczy od decyzji (wyroku, postanowienia). Prowadzi do ponownego rozpatrzenia przed sądem apelacyjnym sprawy przy uwzględnieniu nowych, dodatkowych ustaleń. Stosowana zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych.

Awal (fr. aval - żyrowanie, poparcie)
To inaczej poręczenie na wekslu lub czeku. Może obejmować całość lub tylko część kwoty. Poręczyciel, awalista, odpowiada za zobowiązanie na równi z wystawcą weksla.

Cesja Wierzytelności
Przelew wierzytelności (cesja) jest umową zawieraną przez dotychczasowego wierzyciela (cedenta) z osobą trzecią (cesjonariuszem), na mocy której cesjonariusz nabywa od cedenta przysługującą mu wierzytelność. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Jednocześnie wierzyciel ma obowiązek zawiadomienia dłużnika o zbyciu wierzytelności.

Dług
Obowiązek spełnienia jakiegoś świadczenia na rzecz innej osoby. Może on wynikać np. z zawartej umowy, orzeczenia sądu, czy decyzji administracyjnej.

Dłużnik
Osoba zobowiązana do spełnienia świadczenia na rzecz innej osoby (wierzyciela) na podstawie łączącego je stosunku zobowiązaniowego (np. umowa, orzeczenie sądu). Zobowiązanie dłużnika nosi nazwę długu.

Indos
Oznacza: "ustępuję na zlecenie". To przeniesienie wszelkich praw płynących z weksla, czeku i niektórych innych rodzajów papierów wartościowych (na zlecenie) przez jego posiadacza (Indosanta) na rzecz innej osoby. Ustępujący odpowiada przed każdym następnym posiadaczem weksla za wykupienie weksla w terminie.

Konwersja Długu
Zmiana warunków, za zgodą wierzyciela, formy spłaty długu na inne z reguły korzystniejsze dla dłużnika np. zmiana stopy procentowej, waluty czy terminu spłaty.

Odsetki
Kwota pieniędzy lub rzeczy, które stanowią wynagrodzenie za korzystanie ze środków innej osoby (np. odsetki umowne, ustawowe, sądowe) obliczane wedle stopy procentowej i czasu potencjalnego korzystania z przedmiotów objętych świadczeniem głównym.

Powód
Osoba występująca w procesie cywilnym z powództwem w poszukiwaniu ochrony prawnej.

Pozew
Pismo procesowe, które złożone,przez Powoda przeciwko Pozwanemu prawidłowo do sądu I instancji, właściwego miejscowo i rzeczowo, powoduje wytoczenie powództwa w procesie. Pozew musi spełniać warunki formalne, zawierać dokładne określenie żądania i wskazanie okoliczności, które je uzasadniają, a także w przypadku spraw majątkowych podawać wartość przedmiotu sporu.

Pozwany
Osoba, przeciwko której skierowano pozwem w procesie cywilnym powództwo.

Przejęcie Długu
Instytucja prawa cywilnego polegająca na tym, że osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony. Przejęcie długu może nastąpić: 1) przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron; 2) przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Potrącenie
Jest to taka czynność prawna, która dotyczy sytuacji, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. W takim wypadku każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Kodeks przyjmuje zastrzeżenie, że potrącenie jest możliwe, gdy przedmiotem potrącanej wierzytelności są pieniądze albo rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku. Dodatkowym zastrzeżeniem jest fakt, że obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Skutkiem potrącenia jest to, że obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Roszczenie
To przyznawana przez prawo możliwość żądania od konkretnej osoby, żeby zachowała się ona w określony sposób. Możliwość dochodzenia roszczenia jest ograniczona czasowo np. roszczenia majątkowe - termin 10-ciu lat, roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - 3 lata.

Sekurytyzacja
Polega na wykupie wierzytelności przy czym środki na wykup uzyskiwane są z emisji obligacji sprzedawanych na rynku finansowym.

Syndyk Masy Upadłościowej
Nazywany także likwidatorem jest to osoba wyznaczona przez sąd, reprezentująca ogół wierzycieli firmy będącej w stanie upadłości.

Trasant
Osoba wystawiająca weksel trasowany. Poleca trasatowi zapłacić określoną na wekslu sumę w określonym terminie.

Trasat
To osoba, która jest wskazana w wekslu jako ten, kto ma za weksel zapłacić. Aby można było od trasata żądać zapłaty, weksel musi być przez niego przyjęty (akcept), czyli podpisany na przedniej stronie

Układ
Umowa szczególnego rodzaju, polegająca na porozumieniu między dłużnikiem a jego wierzycielami, zawarta za zezwoleniem sądu.

Weksel
Dokument zawierający zobowiązanie wystawcy weksla (lub osoby przez niego wskazanej na podstawie akceptu) do bezwarunkowej zapłaty wskazanej w nim kwoty pieniężnej w oznaczonym terminie.

Wierzyciel
To osoba, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby (dłużnika), z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy (czyli np. umowa lub obowiązek naprawienia szkody wynikający z czynu niedozwolonego). Dochodzenie spełnienia świadczenia jest możliwe także na drodze sądowej.

Wierzytelność
Wierzytelność, przysługujące wierzycielowi uprawnienie do domagania się od dłużnika spełnienia świadczenia pieniężnego lub rzeczowego.

Windykacja
Dochodzenie pozasądowe lub sądowe własności, domaganie się czegoś na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Wymagalność
Stan, w którym dłużnik musi skutecznie zaspokoić wierzyciela jeśli chce uniknąć konsekwencji związanych z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania.

Zleceniodawca
To inaczej dający zlecenie. Osoba, na rzecz której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej.

Zobowiązanie
Rodzaj stosunku prawnego łączącego zawsze dwie strony - wierzyciela i dłużnika. Pieniężne lub rzeczowe świadczenie dłużnika na rzecz wierzyciela. Dłużnik zobowiązany jest wypełnić swe obowiązki wynikające z treści stosunku prawnego, a wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika spełnienia tych obowiązków. Zakres zobowiązań dłużnika odpowiada zakresowi żądań wierzyciela

Ugoda
Umowa nazwana, której celem jest likwidowanie i łagodzenie sporów między stronami (art. 917 i 918 KC). Treścią takiej umowy są wzajemne ustępstwa stron w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w celu uchylenia zaistniałego lub mogącego zaistnieć sporu. Umowa ta może zostać zakwalifikowana do katalogu umów wzajemnych, bowiem strony idą na ogół na ekwiwalentne ustępstwa. Odrębną instytucją jest uregulowana w KPC ugoda sądowa.

Ustanowienie pełnomocnika
Jest to jednostronna czynność prawna polegająca na oświadczeniu woli złożonym przez mocodawcę o upełnomocnieniu kogoś do reprezentowania mocodawcy w określonej sprawie. Pełnomocnictwo może być ustanowione do poszczególnych czynności, do pewnego rodzaju czynności lub we wszystkich sprawach tzw. pełnomocnictwo ogólne, które obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu.

Uznanie roszczenia
Oświadczenie dłużnika stwierdzające istnienie wierzytelności, złożone wobec wierzyciela; Powinno być ono zindywidualizowane i określone co do wysokości. Nie jest wymagana żadna szczególna forma. Może być także dorozumiane np.: na skutek częściowego wykonania zobowiązania.

Uznanie powództwa
Oświadczenie pozwanego, zawierające w sobie uznanie zasadności żądania powoda i przytoczonych przez niego okoliczności faktycznych, stanowi zgodę pozwanego na wydanie wyroku zgodnie z treścią pozwu. Uznanie powództwa jest czynnością procesową, w której występują zarówno elementy wiedzy, jak i woli, wywołującą skutki materialnoprawne. Uznanie powództwa co do zasady wiąże sąd, jednakże podlega jego kontroli w myśl art. 213 § Kodeksu postępowania cywilnego

Wierzytelność
Prawo wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia oznaczonego świadczenia. Wierzyciel może również dochodzić przymusowego wykonania zobowiązania, gdyby dłużnik nie chciał świadczenia spełnić. Dochodzenie wykonania zobowiązania następuje na drodze sądowej.
Wierzytelności z zasady są zbywalne, chyba że coś innego wynika z ustawy lub z umowy.

Weksel
To papier wartościowy zawierający bezwarunkowe zobowiązanie się tego, kto ten dokument podpisuje do zapłaty wskazanej w nim kwoty pieniężnej w oznaczonym terminie

Zapis na sąd polubowny
Umowa o poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. Zapis jest umową przedprocesową wywołującą skutki procesowe poprzez ograniczenie jurysdykcji sądów powszechnych

Zażalenie
Środek odwoławczy należący do grupy tzw. zwyczajnych środków odwoławczych. Przysługuje od nieprawomocnych postanowień, zarządzeń oraz niektórych czynności nie będących decyzjami.

Zdolność prawna
To cecha nadawana przez prawo każdemu człowiekowi od chwili urodzenia. Dzięki niej człowiek może być podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych, co oznacza, że nawet 1 miesięczne dziecko może mieć dom, którego jest właścicielem; można mu także założyć konto w banku. Dopiero posiadanie zdolności do czynności prawnych pozwala na nabywanie praw i obowiązków poprzez własne działania.

Zrzeczenie się roszczenia
Oświadczenie woli powoda o rezygnacji z dochodzonego roszczenia. Zrzeczenie się roszczenia stanowi akt jednostronny i nie wymaga dla swej skuteczności zezwolenia pozwanego.

Zwolnienie z długu
Umowa, mocą której wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje (art.508 k.c.). Skutkiem zwolnienia jest wygaśnięcie zobowiązania.